Drodzy Czytelnicy,

Zawsze mam dylemat, gdy wybieram dla Was wrześniowe lektury. Logika mówi, że powinny one dotyczyć spraw przydatnych w zarządzaniu szkołą: może jakiś finezyjnych planów działań, spraw kadrowych i sposobu zawierania umów z nauczycielami, finansów, nadzoru, zarządzania nieruchomościami, bezpieczeństwa uczniów. Ale serce podpowiada, że dyrektorom należy się jeszcze nieco oddechu, że chętniej będą czytali nieco lżejsze teksty, że większość ma już spore doświadczenie i nie oczekuje kolejnych poważnych i co tu ukrywać, nudnych lektur.

Wybieram więc rozwiązanie nie tyle kompromisowe, ile łączące najlepsze cechy obu gatunków. To będzie coś przydatnego, więcej niezbędnego. A równocześnie lektura ciekawa, zajmująca się tematyką rzadko omawianą w systemie edukacji. Potrzebna i interesująca. Ważna ale dobrowolna. Pomocna i rozwijająca.

Mam przed sobą "dwupak" ⁱ - kolejne książeczki z serii niezbędników. Jeden tomik przeznaczony jest dla dyrektora, drugi dla rodziców. Oba autorstwa Anny Rękawek, oba omawiają te same zagadnienia, widziane z uzupełniającej się perspektywy głównych szkolnych decydentów. Niezbędnik dla dyrektora nosi tytuł "Współpraca ze stowarzyszeniami - nowe możliwości rozwoju szkoły", dla rodziców "Stowarzyszenia rodziców - nowa szansa dla szkoły".

Sam pomysł wydawania książek o tej samej tematyce, ale z przeznaczeniem dla różnych odbiorców w szkole to strzał w dziesiątkę. Wiele się mówi o konieczności aktywizacji rodziców, o włączeniu ich w sprawy szkoły, o namówieniu do współpracy. Ale współdziałanie wymaga wiedzy i umiejętności. Jeśli w szkole dyrektor zna jakieś zagadnienie, a rodzice mają o tym mgliste pojęcie, to rola tych ostatnich będzie nie tylko ograniczona, ale podporządkowana i zależna od dyrektora. Aby być pełnoprawnym członkiem szkolnej społeczności rodzice muszą poznać zagadnienia, w które chcą się włączyć.

Stowarzyszenie to świetny sposób na aktywizację rodziców i na rozwój szkoły. Pod warunkiem, że wszyscy uczestnicy tego procesu będą wiedzieli po co i jak się do tego zabrać. Czyli, gdy przeczytają kierowane do siebie niezbędniki.

Zaczynam od dyrektora, chociaż jest to wybór dość dowolny. W przeznaczonej dla niej/niego książce sporo miejsca poświęcone jest na uzasadnienie jaki jest sens działania organizacji pozarządowej w szkole. I wcale nie chodzi tylko o fundusze unijne, chociaż rozdział na ten temat jest wyjątkowo wnikliwy. Dyrektor powinien zdawać sobie sprawę, że szkoła to miejsce tworzące solidarność społeczną, uczące praktycznego zaangażowania we wspólne działanie. Że szkoła bierna nie nauczy uczniów postaw obywatelskich i uczestniczących. Że innymi słowy, aby wyrabiać pożądane zachowania uczniów dyrektor, nauczyciele i rodzice muszą oddziaływać przykładem własnym.

Niezbędnik wyjaśnia podstawowe pojęcia: demokracja uczestnicząca, społeczeństwo obywatelskie, dialog obywatelski. Posługujemy się nimi częste, czasem jednak są to puste hasła. Trzeba je dopiero pokazać w praktycznym działaniu - i autorka robi to posługując się przykładami. Omawia przepisy prawa dotyczące zakładania i prowadzenia stowarzyszeń - krok po kroku. Wyjaśnia czym jest statut, jaki powinien być przebieg zebrania założycielskiego, jak rejestrować organizację w Krajowym Rejestrze Sądowym, co robić, aby uzyskać status organizacji pożytku publicznego i jak gospodarować finansami. Nie brakuje również opisu możliwości sięgania po środki unijne, adresów przydatnych stron internetowych. Wreszcie to, na co czeka każdy zapracowany dyrektor - wzory materiałów, które tak bardzo ułatwiają tworzenie dokumentów własnych.

Rodzice otrzymują niezbędnik będący "lustrzanym odbiciem" tomiku dyrektorskiego. Dla nich ważne są argumenty za powołaniem stowarzyszenia rodziców. A jest ich wiele. Stowarzyszenie ułatwia tworzenie środowiska rodziców i budowanie jego kultury, pomaga uczyć się partnerstwa, daje możliwość zdobycia umiejętności skutecznego działania, rozszerza kontakty z innymi podobnymi organizacjami, wreszcie umożliwia te działania, które są dostępne tylko dla III sektora.

Oczywiście rodzice muszą chcieć działać. Ale to już chyba przestaje być problemem. Coraz częściej, doceniając wartość edukacji własnego dziecka, rodzice mają poczucie, że ich współpraca ze szkołą przekłada się wprost na korzyść dla uczniów. I coraz chętniej są gotowi oddać swój czas i aktywność dla wspólnego działania.

Ale, Drodzy Czytelnicy - Dyrektorzy, klucz do dobrej współpracy znajduje się w Waszych rękach. To do Was dociera dziś moja recenzja i to Wy macie informację o wydanych przez Wolters Kluwer niezbędnikach. Pierwsze Wasze zadanie to przeczytanie dokładnie tomiku przeznaczonego dla Was i dostarczenie informacji o drugim niezbędniku - zainteresowanym rodzicom. Proponuję zacząć od naturalnych liderów czyli rady rodziców i od zaopatrzenia ich w "Niezbędnik Aktywnego Rodzica". Jestem pewni, że to wystarczy, a lektura tekstu dokona reszty. Stowarzyszenie Rodziców w Państwa szkole stanie się ważnym, cennym, fachowo działającym partnerem dyrektora i nauczycieli.

---

ⁱ Anna Rękawek, Współpraca ze stowarzyszeniami - nowe możliwości rozwoju szkoły. Niezbędnik Dyrektora. Stowarzyszenia rodziców - nowa szansa dla szkoły. Niezbędnik Aktywnego Rodzica. ABC. Wolters Kluwer business, 2008.